عباد پردازد و خود را فراموش كند « واعظ غير متّعظ » « 29 » خواهد بود - كما قال اللّه : أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ « 30 » - علمش و وعظش اثرى در نفوس خلايق نخواهد نمود . و در اين صورت اعراض كرده است از امر واجبى كه تكميل نفس خود است و اقبال كرده به امر سنّتى كه فايدهء معتدّ به « 31 » از براى او و ديگران ندارد . و تحصيل علم اصول دين و فروع دين - به بسط و تفصيل - به جهت اسكات و الزام اهل كفر و ملل و اهل بدعت و آراء مختلفه ، و هدايت كردن جهّال و عوامّ ، واجب كفائى است ؛ هرگاه در مملكتى يك نفر به اين مرتبه و صفت باشد كفايت است و اين تكليف از سايرين ساقط مىشود . امّا واجب عينى بر هر فرد از مسلم و مسلمه ، تحصيل علم نافع است در تكميل نفس خود ؛ چنان‌كه روايت شده كه حقّ تعالى وحى فرمود به سوى داود عليه السّلام فقال : يا داود تعلّم العلم النّافع ، فقال : الهى و ما العلم النّافع ؟ قال : ان تعرف جلالى و عظمتى و كمال قدرتى على كلّ شىء ؛ فانّ هذا الّذى يقرّبك الىّ ؛ يعنى فرمود حقّ تعالى : اى داود تعليم بگير علم نافع به احوال خود را ، عرض كرد : پروردگارا علم نافع چيست ؟ فرمود : آنكه بشناسى جلال و عظمت و كبرياء و كمال قدرت مرا بر هر چيزى ؛ پس اين علم ، نزديك مىكند ترا به من . و از بيانات حضرت امام ( ص ) در اين سه باب ، محقّق شد كه علم محبّت و معرفت پروردگار حاصل نمىشود مگر به تهذيب نفس از اخلاق رديّه و تصقيل « 32 » عقل از شبهه و شكوك « 33 » به نور علم اليقين ، و تزكيه و تصفيهء قلب از

--> ( 29 ) - پندگوى پندناپذير ( 30 ) - . . آيا مردم را به نيكى پند همىدهيد درحالىكه خود را فراموش كرده‌ايد ؟ ! سورهء 2 آيهء 44 ( 31 ) - فراوان و بسيار ( 32 ) - جلا دادن ( 33 ) - ترديدها